ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବାଂଲାଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ପୁଣି ହଲଚଲ। ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଭାରତରେ ରହୁଥିବା ବାଂଲାଦେଶର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶେଖ୍ ହସିନା ନିଜ ଦେଶକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିବା ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆସନ୍ତା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ସେ ବାଂଲାଦେଶ ଫେରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଥିବା ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। ଏଥିପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଯାତ୍ରା ସମ୍ପର୍କିତ କାଗଜପତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ନୂଆ ବାଂଲାଦେଶୀ ପାସପୋର୍ଟ ଏବଂ ଜାତୀୟ ପରିଚୟପତ୍ର ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଆଇନଜୀବୀମାନେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ବାଂଲାଦେଶ ହାଇକମିଶନଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ଏହି ଘଟଣା ଏବେ ଉଭୟ ଭାରତ ଓ ବାଂଲାଦେଶର ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ବାଂଲାଦେଶରେ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟାପକ ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ପରେ ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କ ଦୀର୍ଘଦିନର ସରକାରର ପତନ ଘଟିଥିଲା। ପରିସ୍ଥିତି ଜଟିଳ ହେବା ପରେ ହସିନା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇ ବାଂଲାଦେଶ ଛାଡ଼ିଥିଲେ। ଏହାପରେ ସେ ଭାରତ ଆସି ଏଠାରେ ରହୁଛନ୍ତି। ସେବେଠାରୁ ତାଙ୍କର ବାଂଲାଦେଶ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନକୁ ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଆସୁଛି।
ନୂଆ ପାସପୋର୍ଟ ପାଇଁ ବାଂଲାଦେଶ ହାଇକମିଶନଙ୍କୁ ଚିଠି
ହସିନାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଯୋଜନା ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଆଇନଗତ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଏବେ ଆବଶ୍ୟକ କାଗଜପତ୍ର ହାସଲ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ଲଣ୍ଡନସ୍ଥିତ ମ୍ୟାଟ୍ରିକ୍ସ ଚାମ୍ବର୍ସର ଆଇନଜୀବୀମାନେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ବାଂଲାଦେଶ ହାଇକମିଶନଙ୍କୁ ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଚିଠି ଲେଖିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ଏହି ଚିଠିରେ ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କ ପାଇଁ ନୂତନ ବାଂଲାଦେଶୀ ପାସପୋର୍ଟ ଏବଂ ଜାତୀୟ ପରିଚୟପତ୍ର (ଏନଆଇଡି) ଜାରି କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି। ବିଶେଷ କରି ନିଜ ଦେଶକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ଜଣେ ନାଗରିକଙ୍କ ନିକଟରେ ଆବଶ୍ୟକ ବୈଧ ପରିଚୟପତ୍ର ଓ ଯାତ୍ରା ଦସ୍ତାବିଜ ରହିବା ଜରୁରୀ। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ହସିନାଙ୍କ ଆଇନଜୀବୀମାନେ ପାସପୋର୍ଟ ଓ ଜାତୀୟ ପରିଚୟପତ୍ର ପ୍ରଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବାକୁ ହାଇକମିଶନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଆବେଦନ ଉପରେ ବାଂଲାଦେଶୀ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ କି ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛନ୍ତି, ତାହା ଉପରେ ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିଛି।
ରଦ୍ଦ ହୋଇଥିଲା ପୁରୁଣା ପାସପୋର୍ଟ ଓ ପରିଚୟପତ୍ର
୨୦୨୪ ମସିହାରେ ବାଂଲାଦେଶରେ ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରେ ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କ ପୁରୁଣା ପାସପୋର୍ଟ ଏବଂ ଜାତୀୟ ପରିଚୟପତ୍ରକୁ ରଦ୍ଦ କରାଯାଇଥିବା ଖବର ରହିଛି। ତତ୍କାଳୀନ ଅନ୍ତରୀଣ ସରକାରଙ୍କ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନିକ ଓ ଆଇନଗତ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିଲା। ଏହା ଫଳରେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଯାତ୍ରା ସମ୍ପର୍କିତ ଦସ୍ତାବିଜ ଆଉ ବୈଧ ରହିନଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ନୂଆ ପାସପୋର୍ଟ ହାସଲ କରିବା ହସିନାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଜରୁରୀ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ତାଙ୍କ ଆଇନଜୀବୀମାନେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଏବଂ ଜଣେ ନାଗରିକ ଭାବେ ତାଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ଆଧାର କରି ଯୁକ୍ତି ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ଜଣେ ବାଂଲାଦେଶୀ ନାଗରିକ ଭାବେ ନିଜ ଦେଶକୁ ଫେରିବା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ପରିଚୟପତ୍ର ପାଇବାର ଅଧିକାର ତାଙ୍କର ରହିଛି ବୋଲି ଆଇନଜୀବୀମାନେ ଦର୍ଶାଇଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି।
ମାନବାଧିକାର ଓ ନାଗରିକତାକୁ ନେଇ ଆଇନଜୀବୀଙ୍କ ଯୁକ୍ତି
ହସିନାଙ୍କ ଆଇନଗତ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ହାଇକମିଶନଙ୍କୁ ଲେଖିଥିବା ଚିଠିରେ ତାଙ୍କର ନାଗରିକତା ସମ୍ପର୍କିତ ଅଧିକାର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମତରେ, ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତି ଯାହା ହେଉନା କାହିଁକି, ଜଣେ ନାଗରିକଙ୍କ ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ତାଙ୍କର ପାସପୋର୍ଟ ଓ ଜାତୀୟ ପରିଚୟପତ୍ର ଆବେଦନକୁ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ବିଚାର କରିବା ସହ ଶୀଘ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଅନୁରୋଧ ହୋଇଛି। ଏହାସହ ବାଂଲାଦେଶ ଫେରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ବୈଧ କାଗଜପତ୍ର ଯଥାଶୀଘ୍ର ଯୋଗାଇଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚିଠିରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ଏହି ଆବେଦନ ଉପରେ ହାଇକମିଶନଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କ’ଣ ରହିବ, ତାହା ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ।
ହସିନାଙ୍କ ଫେରିବାକୁ ନେଇ ବଢ଼ିବ ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା?
ଶେଖ୍ ହସିନା ବାଂଲାଦେଶ ଫେରିଲେ ସେଠାକାର ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପୁଣି ନୂଆ ମୋଡ଼ ଆସିପାରେ। ତାଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନକୁ ନେଇ ଆଶାବାଦୀ ଥିବାବେଳେ ବିରୋଧୀ ଶିବିରର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଭିନ୍ନ ରହିଛି। ୨୦୨୪ର ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ ପରେ ଦେଶରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହୋଇ ରହିଛି।
ଅନ୍ୟପଟେ ହସିନାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ରହିଥିବା ଆଇନଗତ ମାମଲା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଜଟିଳ କରିପାରେ। ତେଣୁ କେବଳ ପାସପୋର୍ଟ ଓ ପରିଚୟପତ୍ର ମିଳିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଦେଶକୁ ଫେରିବା ପଥ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଜ ହେବ ବୋଲି କହିହେବ ନାହିଁ। ଏଥିରେ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶର ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରିବ। ତେବେ ଡିସେମ୍ବରରେ ବାଂଲାଦେଶ ଫେରିବା ନେଇ ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କ ଯୋଜନା କେତେଦୂର ସଫଳ ହେଉଛି, ତାହା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ। ନୂଆ ପାସପୋର୍ଟ ଓ ଜାତୀୟ ପରିଚୟପତ୍ର ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ହୋଇଥିବା ଆବେଦନ ଉପରେ ବାଂଲାଦେଶ ହାଇକମିଶନଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋଡ଼ ହୋଇପାରେ।
